Współczynnik uwzględniający położenie lokalu w budynku LAF

Różnice utraty ciepła przez mieszkania w tym samym budynku

W budynkach wielorodzinnych część mieszkań położona jest w bryle budynku w taki sposób, że posiadają dwie lub kilka przegród stykających się bezpośrednio z powietrzem zewnętrznym. To położenie powoduje, że lokale te szybciej tracą ciepło niż mieszkania położone wewnątrz bryły budynku, które maja tylko jedną ścianę zewnętrzną.

Jednocześnie takie mieszkania stanowią swoistą barierę przed wychładzaniem dla mieszkań położonych w głębi budynku.

Dwa takie same lokale położone w różnych miejscach budynku mogą mieć zupełnie inne warunki wymiany ciepła z otoczeniem. Przykładowo:

• mieszkanie środkowe może sąsiadować z ogrzewanymi lokalami z każdej strony,
• mieszkanie narożne może mieć dwie ściany zewnętrzne,
• mieszkanie na parterze może znajdować się nad nieogrzewaną piwnicą,
• mieszkanie na ostatniej kondygnacji może sąsiadować z nieogrzewanym poddaszem,
• lokal może znajdować się nad garażem lub przejazdem,
• mieszkanie może graniczyć z klatką schodową lub inną przestrzenią o niższej temperaturze.

Aby wprowadzić sprawiedliwy podział opłat za zużycie ciepła przez każdy mieszkanie, z uwzględnieniem położenia tych mieszkań w bryle budynku, wprowadzono współczynniki uwzględniające położenie lokalu – LAF (Location Adjustment Factor). Współczynniki są stosowane kiedy opłaty za zużycia ciepła w mieszkaniach są rozliczane na podstawie podzielników kosztów lub ciepłomierzy.

LAF odnosi się jedynie do położenia lokalu w budynku, nie uwzględnia natomiast innych aspektów mających wpływ na zużycie energii:

• temperatura utrzymywana w mieszkaniu,
• sposób korzystania z grzejników,
• wietrzenie mieszkania,
• działanie wentylacji,
• szczelność okien,
• zyski ciepła od mieszkańców i urządzeń,
• warunki atmosferyczne.

Wyznaczanie współczynnika korygującego LAF

Najbardziej rozpowszechnione są dwie metody wyznaczania współczynników korygujących zużycia ciepła:

- Metoda tabelaryczna. Z uwagi na to, że jest to metoda przestarzała i mało dokładna zalecane jest odejście od tej proceduty rozliczania na rzecz dokładniejszych metod.

- Metoda wykonania obliczeń w dedykowanym programie.

W tej metodzie obliczenia wykonuje się bazując na normie PN-EN 12831 "Metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego dla budynków i pomieszczeń".

W pierwszym etapie należy zgromadzić dokładne informacje o budynku. Do wykonania obliczeń potrzebne są:

• rzuty wszystkich kondygnacji,
• przekroje budynku,
• powierzchnie lokali,
• wysokości pomieszczeń,
• informacje o konstrukcji ścian, stropów, dachu lub stropodachu.
• wymiary i rozmieszczenie okien i drzwi,
• informacja o systemie ogrzewania budynku.

W drugim etapie tworzy się model energetyczny budynku z podziałem na lokale i pomieszczenia. Należy odwzorować rzeczywisty układ mieszkań. Jest to istotne, ponieważ program powinien rozpoznawać, które powierzchnie są:

• przegrodami zewnętrznymi,
• przegrodami pomiędzy lokalami,
• przegrodami pomiędzy lokalem a pomieszczeniem nieogrzewanym,
• stropem nad piwnicą,
• stropem pod nieogrzewanym poddaszem,
• przegrodą pod dachem.

Dzięki temu można określić wpływ położenia każdego lokalu na jego bilans cieplny.

Trzeci etap polega na wyznaczeniu strat ciepła dla poszczególnych lokali. Uwzględnia się między innymi:

• straty przez przenikanie,
• straty związane z wentylacją,
• powierzchnie przegród,
• współczynniki przenikania ciepła,
• temperatury pomieszczeń,
• warunki zewnętrzne,
• sąsiedztwo innych lokali.

W rezultacie można uzyskać wartości pozwalające porównać warunki cieplne poszczególnych mieszkań.

Czwarty etap to wyznaczenie dla każdego mieszkania współczynnika obciążenia cieplnego. Zestawiając te współczynniki wyznacza się wskaźniki korygujące LAF dla poszczególnych mieszkań. Przy czym mieszkanie o najniższym współczynniku obciążenia cieplnego otrzymuje współczynniki korygujący równy 1. Współczynniki LAF dla pozostałych mieszkań mają wartość równą lub mniejszą od 1.

Implementacja współczynnika LAF w celu rozliczania ciepła zużytego przez mieszkańców

Wprowadzenie współczynników LAF do rozliczeń ciepła spoczywa na zarządcach budynków.

Art.45a Ustawy Prawo Energetyczne

9. Właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego dokonuje wyboru metody rozliczania całkowitych kosztów zakupu ciepła na poszczególne lokale mieszkalne i użytkowe w tym budynku.

10. Właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego wprowadza wybraną metodę, o której mowa w ust. 9, w formie wewnętrznego regulaminu rozliczeń ciepła przeznaczonego na ogrzewanie tego budynku i przygotowanie ciepłej wody użytkowej dostarczanej centralnie poprzez instalację w budynku, zwanego dalej „regulaminem rozliczeń”; regulamin rozliczeń podaje się do wiadomości osobom, o których mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia jego wprowadzenia do stosowania.

W celu rozliczania zużytego przez mieszkańców ciepła, z zapewnieniem bardziej sprawiedliwego podziału kosztów, zarządcy budynków opracowują w regulaminach algorytm rozliczeń uwzględniając w części zmiennej wymieniony współczynnik.

Wykorzystanie do rozliczeń ciepła współczynników LAF może wśród niektórych mieszkańców rodzić przypuszczenia, że są traktowani niesprawiedliwie. Dlatego zarządca budynku powinien zadbać o wyjaśnienie dlaczego stosowanie współczynników jest uzasadnione. Mieszkania zlokalizowanie wewnątrz bryły budynku są izolowanie przez skrajne mieszkania od środowiska zewnętrznego. Dzięki temu ich zużycie ciepła jest mniejsze niż mieszkań zewnętrznych.

Należy pamiętać, że wyznaczone dla budynku wskaźniki LAF tracą swoją ważność w następujących przypadkach:

• po dociepleniu ścian zewnętrznych części lub całości budynku,
• po wymianie stolarki okiennej w budynku,
• po przebudowie budynku, w wyniku której dokonano zmian położenia ścian między pomieszczeniami o różnej temperaturze lub ścian zewnętrznych,
• po zainstalowaniu grzejników w pomieszczeniach, które wcześniej nie były ogrzewane (korytarze, klatki schodowe, piwnice, itp.)

Omawiając współczynnik uwzględniający położenie lokalu w budynku - LAF, należy również wspomnieć o współczynniku oceny grzejnika UF (Unit Factor). Jest to przeliczeniowy wskaźnik stosowany przy rozliczaniu kosztów ogrzewania za pomocą podzielników.

Podzielnik zawieszony na grzejniku, nie mierzy ilości ciepła oddanej przez grzejnik w kilowatogodzinach, rejestruje jedynie temperaturę powierzchni grzejnika oraz czas jego pracy. Podzielniki zawieszone na małym i dużym grzejniku zarejestrują takie same wartości niezależnie od gabarytów grzejnika, natomiast w rzeczywistości duży grzejnik odda więcej ciepła do otoczenia niż mały w takim samym czasie. Aby uwzględnić te różnice stosuje się współczynniki oceny grzejnika UF.

Współczynniki oceny grzejnika UF jest zależny od mocy nominalnej grzejnika (czyli między innymi od jego powierzchni) oraz od typu i budowy grzejnika (np. żeliwny, płytowy, drabinkowy). Zależności te wyznacza się w laboratoriach dla konkretnych kombinacji grzejnik–podzielnik i ujmuje się w tabelach.

Stosowanie w rozliczeniach zużycia energii cieplnej współczynnika LAF jest z całą pewnością uzasadnione. Eliminuje konsekwencje nadmiernej utraty ciepła w mieszkaniach o niekorzystnej lokalizacji w bryle budynku. Chociaż dla mieszkańców, których lokale są zlokalizowane korzystnie pod względem utraty ciepła, korekta wprowadzona wskaźnikiem LAF może się wydawać niesprawiedliwa, powinni oni pamiętać, że mieszkania skrajne są barierą chroniącą ich lokale przed nadmierną utratą energii cieplnej i LAF ustanawia sprawiedliwy podział kosztów ogrzewania lokali.